Bölünmüşlüğün hangi boyutlara varacağını, hangi dramatik olayların yaşanacağını ve bunların trajedilere dönüşüp dönüşmeyeceğini kestirmek için henüz erken. Ama şu şimdiden kesinlikle söylenebilir: Olayın boyutları büyüdükçe, sorunun sadece bir "türban" konusu olmadığı, bu simgenin gerisinde hangi derin nedenlerin ve hesapların bulunduğu aşama aşama anlaşılacaktır.

O rtaya çıkan gerginliği ve kutuplaşmayı laiklikle dincilik, devrimle karşıdevrim, ilericilikle tutuculuk gibi basmakalıp etiketlerle açıklamak olayı tam anlamıyla kavramaya yetmez. "Şimdiye kadar dışlanmış olan sınıfların kızları artık örtülü başlarıyla üniversite kapılarını zorluyor" biçiminde demagojik bir açıklama da gerçeklere ters düşüyor. Dışlanmış denen tabakalardan geldikleri halde açık başlı dönemlerde de cumhuriyetin nimetleriyle önemli mevkilere yükselmiş o kadar çok kadın var ki.

Bu aşamada bile dış dünyadaki güçlerin, özellikle de ABD'nin hesaplarıyla ilişkilendirilmiş bir neden, belki daha açıklayıcı olabilir.

Genişletilmiş Ortadoğu'ya egemen olma çabaları içinde bir "ılımlı İslam Cumhuriyeti" olarak Türkiye'den yararlanmayı düşünenlerin, Kemalist ilkelere bağlı kalmakta direnenlerden pek memnun olmadıklarını herkes biliyor. Bu ülkeyi o ilkelerden arındırıp Müslüman toplumlarca daha kolay kabul edilebilecek bir modele indirgemeyi tercih edenler çoktur. Akademik yılın tam ortasında türban sorununun gündeme sokulması, Türkiye'yi böyle bir tercih yönünde değiştirmek için eğitim politikaları açısından önem taşıyan stratejik bir düzeyde, yükseköğretim düzeyinde atılmış bir adım değil midir?

N e var ki, türban konusunda akademik çoğunluğun parlamento çoğunluğundan hiç beklenmedik ölçüde farklı düşünüyor olması ve bu farkı Üniversitelerarası Kurul bildirisiyle açıkça ortaya koyması, ilginçtir. Elbet her iki yanda da çoğunluklardan farklı düşünenler vardır; ama YÖK Başkanı dışında rektörlerle öbür öğretim elemanlarının birlikte oluşturdukları akademik cephenin büyük ağırlığı, bu çeşit dış hesapların içte kolay kolay tutmayacağını gösteriyor.

Bu ve benzer görüntülerden çıkarılabilecek sonuç şu olabilir: AKP iktidarı türban konusundaki çıkışıyla kendi seçmen tabanındaki yerini belki biraz daha güçlendirmiş olabilir. Ama buna karşılık, aynı girişim yüzünden toplumun en etkili ve nitelikli kesimlerinde yitirdiği destek ve saygınlığın ölçüsü de küçümsenecek gibi değil. Unutulmasın ki, yakın tarihimiz üniversitelerle takışmanın pek hayırlı sonuçlar vermediğini gösteren örneklerle doludur.