Yaygın bakış açısına göre dünyadaki gelişmeler, olayları etkileyen sayısız aktörün bireysel davranışlarının sonucu olarak, hiç kimsenin önceden planlamadığı biçimde gerçekleşir. En küçüğünden en büyüğüne kadar her devlet aldığı kararlarla dünyaya yön verir. Şüphesiz herkesin etkisi gücü kadardır ama hiç kimse etkisiz sayılamaz.

Geleceğe yön veren bütüncül bir proje yoktur. Devleti bir aktör saysanız bile onun kararlarını etkileyen sayısız odaklar vardır. Halkı oluşturan herkes, gücü ölçüsünde, etkilidir ve merkezi bir proje gerçekleştirilemez.

Önünüzde bir kaya olduğunu düşünün. Her güç bu kayayı, kendi tercihleri doğrultusunda, bir yöne iter ama kaya hiçbirinin öngörmediği bir yöne sürüklenir. Yaşam bir kaostur ve sonucunu kimse bilemez.

Başka bir görüşe göre nelerin yaşanacağı önceden bellidir ve bu kutsal kitapların yorumuyla anlaşılabilir. Bazı kahinler nelerin olacağını önceden bilebilirler. Yani insanlar, en küçük ayrıntısına kadar, önceden belirlenmiş bir hayatı yaşarlar. Hayat seyrettiğimiz bir film gibidir. Nasıl biteceği bellidir ama biz bilmeyiz. Merak ederiz, heyecanlanırız, olaylardan bazılarını alkışlar bazılarını kınarız ve filmdeki sahneleri o anda gerçekleşmiş gibi algılarız. Yani gelecek zaten olmuştur ama bilinmemektedir.

Yönetenler ülkelerini kimseden etkilenmeden, halktan aldıkları destekle, halkın iyiliği için yönettiklerini söylerler. Başka güçlerle ilişkileri kendi üstünlüklerinin hissedildiği bir ortamda gerçekleşir. En büyük yenilgiler, yeni gelenler tarafından, büyük bir zafere dönüştürülebilir.

Bana göre dünya, gücü olan ve bunu kullanmasını bilenler tarafından, önceden hazırlanan projelere göre yönetilir. Bu her projenin başarılı olacağı anlamına gelmez ama başarısız projeler nedeniyle onları yok sayamayız. Projelerin başarısız olmasının nedeni başka projelerle çatışması ya da gerçekçi olarak hazırlanmamış olmasıdır. Bu nedenlerle geleceği tahmin etmek için hem proje bilinmeli hem de onun başarı şansı değerlendirilmelidir. Doğa üstü güçlerin sonucu belirleme ya da etkilemesi konusunda herkes istediğini söyleyebilir ama sonuçlar onun düşüncelerinin doğruluğunun göstergesi olur.

Günümüzde büyük değişimlerin yaşanacağı ve yeni bir düzenin kurulacağı söylenebilir. Bu değişiklikler hangi projenin ürünü olacaktır sorusuna cevap vermek için önce proje olup olmadığını, varsa kim tarafından hayata geçirileceği, başarı şansının ne olduğu, karşıt projelerin niteliği bilinmelidir. İkinci aşamada bunun ülkemize yansımaları, uygun değişikliklerin yapılıp yapılmayacağı araştırılmalıdır.

Bir proje üretmek ya da uygun değişiklikler önermek için hem yeterli güce sahip olmak hem de proje üretecek kapasitede olmak gerekir. Ülkemizin bu güce sahip olduğunu ama gücün bilinen kriterlerle ölçülmesinin yanlış olduğunu düşünüyorum Kapasitemizin olmasının ilk şartı dünyanın birilerinin hazırladığı projelere göre yönetildiğini kabul etmek ve bu sürece dahil olmaktır.