Bugünlerde hangi oyun daha değerli olduğu tartışılıyor. Bu açıdan bakıldığında ne kadar seçmen varsa o kadar farklı değerde oy olduğunu kabul etmek gerekir.

Kimsenin bilinç düzeyi diğerine benzemez. Ama genel bir sınıflandırma yapılıyor ve eğitilmişlerin oyunun daha isabetli olduğu varsayılıyor. Ben tam tersinin doğru olduğunu, eğitim düzeyi yükseldikçe insanların daha kolayca yönlendirilebildiğini ve giderek oyunu verenin değil onu yönlendirenlerin tercihini yansıttığını düşünüyorum.

Sanıldığının aksine eğitim insanların daha iyi düşünmesini değil daha kolay etkilenmesini sağlar. Tercihlerini okudukları ve çevresindekilerin davranışları büyük ölçüde etkiler. Oysa dağdaki çoban hiçbir etki altında değildir ve tercihleri, yaşamından kaynaklanan sorunları ve tarihsel olarak belirlenen değerleri tarafından biçimlendirilir.

İnsanlar iki konuda ciddi bir yanılgı içindedir. Birincisi ekonomide bireysel tercihlerin ekonomiye yön verdiği ve tüm ekonomik büyüklüklerin bu tercihlerin sonucu olarak belirlendiğidir. Gerçekte ekonominin yönünü ekonomik güç odakları belirler. İkinci yanılgı demokrasilerde yönetimin bireylerin özgür tercihlerinin sonucunda oluştuğudur. Oysa bireylerin siyasal tercihleri güç odaklarınca şekillendirilir. Bir ekonomik kriz, terör eylemleri, uluslararası bir çatışma bireylerin tercihlerini bir yerden diğerine savurur. Demokrasinin simgesi sayılan ve halkın eğitim düzeyi en yüksek olan ülkelerde insanlar kolaylıkla yönlendirilebilir. Mesela 11 Eylüldeki terör eylemleri ABD halkının tüm dünyayı değiştirecek askeri operasyonlara yeşil ışık yağmasını sağlamıştır. Bunu kim yaptıysa toplumun tercihlerini büyük ölçüde belirleyebilmiştir. 2001 ekonomik krizi ülkemizdeki iktidarı silip süpürmüş yepyeni bir partiyi baş role çıkarabilmiştir. Eğer birisi bunu yaratmışsa siyaseti belirleyen odur.

ABD’de 2008’de yapılacak seçimleri demokratların kazanacağına kesin gözüyle bakılıyordu. Bush yönetiminin politikaları hem dünyada hem de ABD’de eleştiriliyor hatta eleştiriler nefrete dönüşüyordu. Ancak Obama’nın demokratların adayı olması, bu parti açısından riskliydi. Afrika kökenli olması ve terörle özdeşleştirilen Müslüman bir aileden gelmesi seçilme şansını önemli ölçüde azaltıyordu. Bu halkın tercihlerinin yönlendirilmesinin mümkün olduğunun bir göstergesi sayılabilirdi.

Halk oyunu kutsallaştıranlar onu kimin yönlendirdiğine de bakmak zorundadır. Eğitim düşünce yapımızın temellerini oluşturur medya nihai olarak biçimlendirir. Eğer bu iki kurumu kontrol altında tutarsanız ve halkın tercihlerini etkileyecek eylemler yapma gücünüz varsa seçimlerin sonuçları istediğiniz biçimde olur. Bu nedenle eğitim sistemini şartlandırma yerine sorgulamayı öne çıkaracak biçimde yapılandırmak medyayı belirli güç odaklarının kontrolü dışına çıkarmak gerekir. Ayrıca akil devlet olarak adlandırdığımız bir aklın gelişmelere yön vermekte dış aktörlerden daha etkili olması sağlanmalıdır. Aksi halde milli irade bu güç odaklarının tercihlerinin giydiği bir elbiseden öte bir anlam taşımaz ve eğitilmişlik, oyun daha değerli olduğu anlamına gelmez.