18 Mart Çanakkale zaferinin komuta merkezi çöplük oldu. Müstahkem Mevki Kumandanlığı olan Hacıpaşa Çiftliği de ahır olarak kullanılmış.

Çanakkale Savaşı’nda 18 Mart zaferinin kazanılmasında büyük paya sahip olan topçu birliği karargâhının bulunduğu arazinin neredeyse 50 yıldır çöplük olarak kullanıldığı ortaya çıktı. Bu gerçeği, Çanakkale Savaşı’yla ilgili araştırmalarıyla tanınan yazar Yetkin İşcen ve Onsekiz Mart Üniversitesi’nden bazı görevliler uzun bir araştırmadan sonra ortaya çıkardı.
18 Mart 1915’te yabancıların gemilerle Boğaz’ı geçme planlarını bozarak geri çekilmek zorunda bırakılan Türk topçusunun komuta merkezi ve Boğaz’ı gözetleme merkezi olan Hacıpaşa Çiftliği’nin yeri, bugüne kadar yeterince araştırılmadığı için bilinmiyordu.
Yaklaşık bir yıldır Hacıpaşa Çiftliği ve gözetleme mevkiinin tam yerini bulmak için araştırma sürdüren İşcen, sonunda çiftliğin temellerini ve birkaç metrelik yanılgı payıyla gözetleme mevkiinin yerini belirledi.
Çiftliğin kalıntıları, Çanakkale iskelesine 3 km kadar uzaklıkta, İzmir yolu üzerinde, eski arazisinin üzerinde yapılmış sitelerin arasında kalmıştı. Gözetleme mevkii ise, uzun yıllardır çöplük alanı olarak kullanılıyordu.
Araştırmalara göre, 25 Şubat 1915 günü öğleden sonra Hacıpaşa Çiftliği’ne taşınmış olan Müstahkem Mevki Kumandanlığı, I. Dünya Savaşı bitimine kadar bu mekânı kullandı.
Mirliva Sedat’ın “Boğazlar Meselesi” isimli kitabı dışında, yayımlanmış hiçbir tarih kitabında hakkında bilgi bulunmayan bu çiftlik, 1918’de ünlü ressam Mehmet Ali Laga tarafından resmedildi. Çiftlik, 1950 senelerine kadar ayakta kalabilmişse de, o tarihlerde çıkan bir yangınla temellerine kadar yandı. Bir süre ahır olarak kullanılan 40 dönümlük çiftlik alanından şimdi birkaç dönüm yer kaldı.

Kokudan geçilmiyor
Gözetleme Mevkii’nin durumu ise daha içler acısı. Bu yer, çiftliğin hemen arkasından başlayan yükseltide ve 90 metre rakımda. Bu tepenin üzeri, önü ve arkasına, yıllarca Çanakkale’nin çöpü dökülmüş. Giderek şiddetli koku ve metan gazı salmaya başlayan bu çöplüğe birkaç yıldır çöp dökmek yasak ama, yıllar boyu dökülenlerin doğaya karışması yine uzun yıllar alacak gibi görünüyor. Özellikle yaz aylarında, koku nedeniyle civarda yaşamak bir işkence haline gelmiş. Bu nedenle çevredeki konutlar da ya boş, ya da çok düşük fiyatlara satılıyor.
Bölge hakkında hiçbir kayıt ve belge yok. Oysa bu mekân, 18 Mart topçu düellosunun nasıl yaşandığını, nasıl gerçekleştiğini anlatacak mükemmel bir “seyir terası”na dönüştürülebilecek bir yer.

 milliyet

0 Okuyucumuz düşüncesini yazıya döktü.