Makro ekonomik göstergelerin bozulduğu 2008 yılında gelirleri enflasyon oranında artmayan yurttaşlar, tüketici kredisi ve kredi kartına sarıldı. Yurttaşların bankalar ve diğer finans kuruluşlarına olan tüketici kredisi ve bireysel kredi kartı borçlarının toplam tutarı 120 milyar dolara yaklaştı.

Merkez Bankası verilerine göre, 2007 sonunda 95 milyar 164 milyon YTL düzeyinde bulunan söz konusu borç yükü, bu yıl 3 Ekim’e kadar olan dönemde net yüzde 25.5 oranında 24 milyar 282 milyon YTL artarak 119 milyar 446 milyon YTL’ye ulaştı.
Söz konusu borç stokunun 86 milyar 369 milyon YTL’sini, en büyük bölümünü mevduat bankalarından olmak üzere yurttaşların finansal kuruluşlardan kullandığı tüketici kredileri oluşturdu. Söz konusu kredilerin 82 milyar 626 milyon YTL’lik bölümü mevduat bankalarından, 2 milyar 25 milyon YTL’si “faizsiz bankacılık” esasına göre faaliyet gösteren katılım bankalarından, 1 milyar 697 milyon YTL’lik bölümü de tüketici finansman şirketlerinden kullanıldı. Yılbaşından bu yana mevduat bankalarının kredi hacmi yüzde 26 oranında 23 milyar 769 milyon, katılım bankaları kredileri yüzde 21.3 oranında 461 milyon, finansman şirketlerinin kredi hacmi de yüzde 3.2 oranında 53 milyon YTL artış gösterdi.

-KONUT VE İHTİYAÇ KREDİSİNDE ARTIŞ TAŞITTA DÜŞÜŞ

Toplam tüketici kredisi bakiyesinin 3 Ekim itibariyle 39 milyar 634 milyon YTL’sini konut, 39 milyar 158 milyonunu ihtiyaç, 7 milyar 557 milyonunu da taşıt kredileri oluşturdu. Yılbaşından bu yana en büyük artış yüzde 34.5’le ihtiyaç kredilerinde meydana geldi. Yurttaşların şişen kredi kartı borçlarını vadeye yaymak için de başvurdukları ihtiyaç kredilerinin bakiyesi anılan dönemde 10 milyar 54 milyon YTL net artış gösterdi. Konut kredileri de yüzde 22.5 oranında 7 milyar 269 milyon YTL artarken, taşıt kredileri gerileyerek 2007 sonundaki düzeyinin altına indi.
3 Ekim itibariyle konut kredileri stokunun 37 milyar 952 milyon YTL’sinin mevduat bankaları, 1 milyar 682 milyon YTL’si de katılım bankalarına ait bulunuyor.
İhtiyaç kredilerinin 39 milyar 158 milyonunu mevduat bankaları, 188 milyonunu katılım bankaları, 139 milyonunu da finansman şirketleri kullandırdı.
Taşıt kredilerinin ise 7 milyar 557 milyonunun mevduat bankaları, 1 milyar 558 milyon YTL’lik bölümünün finansman şirketleri ve 155 milyon YTL’sinin katılım bankaları tarafından açıldığı belirlendi.

-KREDİ KARTI BORÇLARI

Yurttaşların bireysel kredi kartlarıyla yaptıkları harcamalar dolayısıyla finans kuruluşlarına olan borçlarının bakiyesi de yılbaşından bu yana yüzde 26.7 oranında 6 milyar 977 milyon YTL büyüyerek 3 Ekim itibariyle 33 milyar 97 milyon YTL oldu.
Söz konusu borcun 32 milyar 496 milyon YTL’lik bölümü mevduat bankalarından, 602 milyon YTL’lik bölümü de katılım bankalarından alınan kredi kartlarıyla gerçekleştirildi.
3 Ekim itibariyle yurttaşların tüketici kredisi ve kredi kartı harcaması olarak mevduat bankalarına toplam 115 milyar 122 milyon, katılım bankalarına 2 milyar 627 milyon, tüketici finansman şirketlerine de 1 milyar 697 milyon YTL borcu bulunuyor.

Hane Halkı Borcu (Milyon YTL)
                               3 Ekim  28 Aralık        Değişim
                                 2008      2007      Mln YTL    (%)
TOPLAM HANE HALKI BORCU        119.446    95.164      24.282   25,5
   TÜKETİCİ KREDİLERİ           86.349    69.044      17.305   25,1
         Konut                  39.634    32.365       7.269   22,5
         Taşıt                   7.557    7.575          -19   -0,2
         Diğer                  39.158    29.104      10.054   34,5
   BİREYSEL KREDİ KARTLARI      33.097    26.120       6.977   26,7
FİNANS KURULUŞU BAZINDA                  
 MEVDUAT BANKALARI             115.122    91.353      23.769   26,0
   TÜKETİCİ KREDİLERİ           82.626    65.586      17.041   26,0
       Konut                    37.952    30.823       7.129   23,1
       Taşıt                     5.843     5.862         -19   -0,3
       Diğer                    38.831    28.900       9.931   34,4
  BİREYSEL KREDİ KARTLARI       32.496    25.767       6.728   26,1
 KATILIM BANKALARI               2.627     2.166         461   21,3
   TÜKETİCİ KREDİLERİ            2.025     1.814         212   11,7
      Konut                      1.682     1.542         140    9,1
      Taşıt                        155       194         -39  -20,1
      Diğer                        188        78         111  142,4
  BİREYSEL KREDİ KARTLARI          602       353         249   70,6
 TÜKETİCİ FİNANSMAN ŞİRKETLERİ   1.697     1.644          53    3,2
   Otomobil ve Diğer Taşıtlar    1.558     1.518          40    2,6
   Diğer                           139       126          13   10,5

-BORÇ DOKUZ AYDA 24.3 MİLYAR DOLAR BÜYÜDÜ

Yurttaşların bankalar ve diğer finansal kuruluşlardan tüketici kredisi kullanımı ve kredi kartı harcamaları yoluyla yaptıkları borcun bakiyesi 2007 sonunda 95.2 milyar YTL düzeyinde bulunuyordu. Bu yıl Şubat sonunda 100 milyar YTL’yi aşan söz konusu borç stoku, Haziran’da 110 milyarı geçti. İzleyen aylarda hızla büyüyen borç Ekim başı itibariyle 120 milyar YTL’ye dayandı.

Hane halkı borç yükünün aylara göre seyri (Milyar YTL)
                     Tüketici kredileri           
              ----------------------------  Kredi     Genel
            Konut Taşıt  Diğer Toplam  kartı   Toplam
Aralık 07   32.4   7.6   29.1   69.0    26.1    95.2
Ocak 08     33.0   7.6   29.8   70.3    26.6    96.9
Şubat 08    34.3   7.5   30.9   72.7    27.4   100.1
Mart 08     35.3   7.5   31.9   74.8    27.6   102.3
Nisan 08    35.9   7.5   32.5   75.9    28.2   104.1
Mayıs 08    36.9   7.5   33.9   78.3    29.3   107.5
Haziran 08  37.8   7.5   35.1   80.4    30.1   110.5
Temmuz 08   38.3   7.5   36.0   81.7    30.8   112.6
Ağustos 08  39.0   7.6   37.7   84.3    32.0   116.3
Eylül 08    39.7   7.6   39.2   86.5    32.0   118.4
3 Ekim 08   39.6   7.6   39.2   86.3    33.1   119.4