Dengeli.net

Türk dili özellikle Arapça, Farsça, İngilizce gibi yabancı dillerin etkisinde kalması ve yanlış kullanılması yüzünden giderek bozulmakta olduğunu görmek bana hüzün veriyor.

Oysa Türkçe kendi özgün yapısını koruyan, yalın ve sürekliliği olan canlı bir dil olmalıdır.

Türkçe’nin doğru, özgün ve yalın bir biçimde kullanımında pek duyarlılık göstermeyen, inceleme, araştırma ve danışma gereksinimi duymayan, kısaca bu dili özen göstermeden kullanan radyo, televizyon ve gazete gibi kitle iletişim sektörü görevlilerinin, konuşmacılarının yaptıkları yanlışlar milyonlarca insanında aynı yanlışı yapmalarına neden olmaktadır.

Özellikle mikrofon aracılığıyla sürekli yinelenen bu yanlış sözcükler kulak yoluyla toplumumuzun belliğine yerleşmekte ve böylelikle Türkçe gittikçe yozlaşmaktadır.

Çoğu ders kitaplarında, Türk Dil Kurumu ( TDK ) kendi sözcük yayınlarında, hatta Milli Eğitim, Dışişleri, Kültür Bakanlığı gibi bakanlık yazışmalarında ve yayınlarında da benzer yanlış kullanımlar sürmektedir.

Bu tür önemli yanlışların giderilmesi için eğitim, yayın ve iletişim süreci içinde dile herkesten daha çok özen gösterilmesi, dilin doğru kullanılmasının ve doğru öğrenilmesinin sağlanması kanaatimce vazgeçilmez bir koşul olmalıdır ve bu kararlı bir biçimde sürdürülmelidir.

Değerli okuyucularım; Şimdi genel bu yaklaşımın peşinden özellikle son 7 yıldır titizlikle ve özellikle üzerinde durduğum ‘Gürcü-İstan ’ sözcüğüne değinerek bunun doğru ve yanlışı ile tüm yönleriyle izah etmek istiyorum.

Bakınız bu sözcük, dilimizde bazen doğrusu ile ‘ Gürcüstan ’ bazen de yanlışı olan ‘ Gürcistan ’ biçiminde yazılmakta ve söylenmektedir.

Buradaki iki ayrı kullanım bir kavram kargaşası yaratmaktadır.

TDK yayını Türkçe sözcük, imla kılavuzu gibi birçok ciddi yapıtın genellikle eski baskılarında (1950,vs…) Gürcüstan diye yazılmıştır.

Türk ansiklopedileri’nde ise her iki yazımla da karşılaşılır.

TDK’nın son yayınlanan sözcüklerinde, atlarlarda, ders kitaplarında, televizyon, radyo ve gazetelerde de ne yazık ki sözcüğün yanlış biçimi olan ‘ Gürcistan ’ yaygın olarak kullanılmaktadır.

Buda yeterince araştırılmadan, farkında olunmayarak sürdürülmektedir. Ana neden de en başta açıkladığım gibi,yabancı dillerin etkisinde kalan dilimize yeterince duyarlılık ve özen göstermememiz, dikkat etmememizdir.

Özellikle ‘ Herkes Gürcistan olarak kullanıyor ve kullanılıyor. Ve bu artık dilimize böyle yerleşmiştir. ’ diyenlere karşı, doğru kullanım bazı örnekleri aktarmam da yarar var:

‘ Kafkasya Yazıları ’ gibi tüm Kafkasya ve Kafkasyalılar ile ilgili dergiler, kitaplar, çeviri ve yazılar. ‘ İnsancıl ’ gibi kültür sanat dergileri. ‘ Gürcülerin Tarihi ’, ‘ Gürcüler ’, ‘ Gürcüstan Tarihi ’ adlı geçtiğimiz yıl başında basılan kitaplar. ‘ Ali ile Nino ’ adlı roman. Türkçe Gönüllüleri Dil İzleme Grubu. Türkçe olarak 20 yıldır yayınlanmakta olan, Türkiye Gürcülerini, Gürcü kültürünü ve Gürcüstan’ı konu alan ‘ Çveneburi ’ dergisi. 1997 yılından beri yayınlanmakta olan aynı konulardaki ‘ Mamuli ’ adlı diğer bir dergi. Araştırmacı-yazar Ahmet Özkan’ın ‘ Gürcüstan ’ adlı kitabı ve diğer tüm yapıt, çeviri ve yazıları vs….

Değerli okuyucularım; bu konudaki bir başka gerçeğin de altını çizme gereği duyuyorum, şimdiye dek ‘ Gürcistan doğrudur ’ diyen hiç kimsenin, hiçbir yayın organının, hiçbir kurumun elle tutulur, bilimsel bir gerekçe sunamaması ilginçtir. Buda farkında olmayarak ve öyle alıştıkları için kullandıkları savını güçlendirmektedir.

Saplayabildiğim kadarıyla burada yalnızca üç gerekçe sunulmaktadır:

Birincisi; ‘ Gürcistan ’ olarak Türkçe’ye Arap ve İranlı tüccarlardan geçtiği,

İkincisi; Türk dili ses uyumuna  daha uygun olduğu,

Üçüncüsü; TDK’nın son sözlük ve imla kılavuzlarında böyle yazdığı…

Diğer taraftan iki ayrı teşhisi daha aktarmamda fayda var: Azerbaycan dahil tüm Türkçe ağızların literatüründe, her zaman sözcüğün doğru biçimi olan ‘ Gürcüstan ’ yazılmaktadır.

Keza Gürcüstan Cumhuriyeti’nde, Doğu Bilimleri Enstitüsü’nde, Türkoloji çalışmalarında, tüm Gürcü Türkolog ve uzmanlarınca, Gürcüstan Cumhuriyeti Ankara Büyükelçiliği ve Gürcüstan Trabzon Başkonsolosluğu’nun tüm yazışmalarında yine doğru biçimi olan ‘ Gürcüstan ’ kullanılmaktadır.

Şimdi gelelim Gürcüstan’ın neden doğru olduğuna: TDK dil kılavuzlarında belirtilen kurallara göre, Türk dilinde kök sözcükler değişmemekte, ekler köklerin ünlü harflerine uyum sağlayacak biçime girmektedir. Bazı örneklerle sıralayayım: Pakistan, Dağ’ıstan, Raca’stan, Hindu’stan,Gürcü’stan

Bu örneklerde açıkça görülmektedir ki, İstan son eki Stan kılıklarına girmektedir. Böylece ‘ Gürcü-İstan ’ sözcüğünün doğru olanının ‘ Gürcüstan ’ olacağı ortaya çıkmaktadır.

Gürcü, Türk, Raca, Alman, Hindu ve Kazak sözcüklerini başka ekler ile türetirsek köklerinin yine de değişmediğini, eklerin Türkçe ses uyumuna göre köklere uyacak hale büründüğünü görürüz:

İran Arap dilerinde Gürcü’nün karşılığı: Kurc, Gurc, Gurci, Gürci,Gürcü

Gürcüstan’ın karşılığı: Gurya, Gurcistan, Gürcistan, Gürcüstan kullanılmıştır.

Günümüz Türkçe’sine  ‘ Gürc ’ yada ‘ Gurc ’ değil de ‘ Gürcü ’ olarak giren, tamamen yerleşmiş, yaygın olarak kullanılan artık çağdaş Türkçe olan bu sözcüğe, İstan eki eklenmek istendiğinde, şu önemli çelişkiyi de değerlendirmeliyiz:

Ya biz Gürcü sözcüğünü kök olarak kullanmayı sürdüreceksek yukarıda verdiğim örneklerdeki gibi Gürcüstan’ı yada Gürcistan’ı onaylayacaksak Gürcü yerine ‘ Gurc’, ‘ Gurci ’, ‘ Gürci ’ yi kullanacağız.

Örneğin: Gurcca, Gurcice, Gürcice, Gurcum, Gurciyim, Gurcla, Gurciyle, Gürciyle vs…

Yada ‘ Gürcistan ’ olarak Türkçe’ye Arap ve İranlı tüccarlardan geçtiği, gerekçesiyle yanlış olarak kullanmak yerine, sözcüğün Türk dil kurallarına doğru türedilişi olan  ‘ Gürcüstan ’ haliyle kullanmak ve bunu yaparken; herkesi uyarmak, duyarlı olmak ve özen göstermek gerekmektedir.

Yorum formunu göster/gizle

E-posta isim		Yorum  daha küçük | daha büyük
		Gönder