Dikkat: Bölgemizdeki Geleceği, ŞİÖ Kararları Belirleyebilir!

Nurten AKYAZILILAR

Perşembe, 28 Ağustos 2008

Kafkas ve Orta Asya coğrafyasındaki bölgelerin NATO ya da AB gibi kökleşen bir birlik oluşturamayacağını, gerekçeleriyle kısaca yazmıştık. Bölgede kurulan (ŞİÖ) Şanghay İşbirliği Örgütü kurulduğundan bu yana çok aktif rol almamıştı.

AB-D’nin NATO’yu kullanarak savaş gemilerini Karadeniz’e çıkarması ve tehditvari açıklamalarına karşılık Rusya, Abhazya ve Güney Osetya’nın bağımsızlıklarını tanıdığını açıkladı ve ortam iyice gerildi. Bu kararını geri çekmesi yönündeki talep ve baskılara karşılık ise Rusya, AB-D’ye bir başka gözdağı verircesine; ŞİÖ’nü Tacikistan'ın başkentinde toplama kararı aldı.

Örgütün güçlü liderleri; Rusya, Çin, İran ve Hindistan. İran şimdilik resmen örgütün üyesi değil ancak bu son gelişmeler ışığında resmi üyeliği derhal yapılacaktır. Hindistan’ın durumu diğerlerine göre biraz daha farklı; Hindistan, ABD’nin nükleer silah bulundurmasına izin verdiği nadir ülkelerden biri... Rusya, Çin ve İran ise ABD’ye son derece sert tepkiler verebilecek öfkeye ve birleşirlerse son derece güçlü silah, asker ve paraya sahipler… Zaten İran ve Çin Devlet Başkanlarının zirve için bugünden Duşanbe’ye gitmelerinden ne kadar kararlı oldukları da belli.

Özellikle Çin ve Rusya, AB-NATO birliğine karşı coğrafya üzerinde güçlü bir birlik oluşturmayı ve ABD’nin küresel hegamonyasına karşı strateji geliştirmeyi amaçlıyorlardı ancak kendilerini askeri ve ekonomik anlamda yeterince güçlü hissedemedikleri için günümüze kadar son derece temkinli davrandılar.

Yarınki toplantıya örgüte üye ülkeler; Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan, gözlemci üyeler; Moğolistan, Pakistan, Hindistan ve İran'ın yanı sıra Türkmenistan ve Afganistan devlet başkanlarının da konuk olarak katılması bekleniyor. Bütün dünya yarın bu toplantıdan çıkacak olan kararlara kilitlenmiş durumda… Bu ülkelerin geçmişte birbirlerinden toprak talepleri oldu, hepsi de jeostratejik-jeopolitik öneme haizler ve hemen hepsinde Rusya’nın kötü izleri mevcut fakat ortak kırılma nokta Amerika olabilir. Yani ‘denize düşen yılana sarılır’ misali… Toplantının başrollerinde Rusya, Çin ve İran olacaktır. Ahmedinejat’ın kısa bir süre önce ülkemizi ziyaretinde bu tür konulara da muhtemelen girilmiştir diye düşünüyorum; bu örgüt son anda olağanüstü bir kararla toplanmış gibi görülse de öncesinde hazırlık aşamasından geçmiştir.

İran’ın doğalgaz enerjisine yönelik taleplerinin kabul edilmemesinin ardındaki gerekçelerin kamuoyuna tam olarak yansıtılmadığı kanaatindeyim. Mahmud Ahmedinejat’ın ziyareti öncesinde imzalanacak noktaya geldiği ifade edilen sözleşme için ziyaret esnasında sadece maliyetler öne sürülerek anlaşılamadığı kamuoyuna açıklandı!

Petrol ve doğalgaz üreten Kafkas ve Orta Asya ülkelerinin, güvenlik sorunu gerekçe gösterilerek, BTC boru hattı ulaşımından vazgeçilmesi ve Rusya üzerinden Batı’ya satışını yapmaları muhtemeldir ki ŞİÖ’nün bu zirvesinde konuşulacaktır. Böyle bir durumda, ŞİÖ olarak pazarın büyük bir kısmına hükmedecekleri için istediklere ülkelere, istedikleri fiyat üzerinden satabilme gücüne ulaşacaklar. Bu da onlara gerçekten son derece maddi-manevi güç kazandıracaktır. ŞİÖ için şimdilik önemli olan; bölgede sınırları taciz etmeyecek şekilde, ideolojileri bir yana bırakarak barış ortamı sağlamak ve güçleri birleştirerek küresel hegamonyanın işgallerine son vermek olmalıdır. ŞİÖ, AB’nin yapamadığını yapıp bölgede coğrafyanın barış düzenini sağlamada etkin rol oynarsa, Amerika’nın BOP de gerçek bir riskle yüzyüze gelir. Soğuk savaş durumuna gelinirse, AB’nin önemli aktörleri Almanya ve Fransa ile coğrafyadaki müttefikleri İsrail ve Japonya ne yapar, bilemiyorum. Aslında bilmek de istemiyorum… Savaşın düşüncesi bile kara kabus gibi…Ha, bu arada Türkiye’ye ne, mi olur? ‘Ne yardan, ne de serden’ diyenlerin sonu ne olursa o olur…

27.8.2008

0 Okuyucumuz düşüncesini yazıya döktü.